Իմ կարծիքով ոչ այնքան տրամաբանական նախաձեռնությամբ են հանդես եկել Ավստրիալիայի Սիդնեյ քաղաքի Macquarie համալսարանի դասախոս, հայ-թուրքական երկխոսության խմբի համանախագահ Արմեն Կաքավյանը եւ նրա ընկերները: Տեղեկությունը վերցրել եմ տարբեր կայքերից:

Ի պատասխան Օսմանյան կայսրության կազմակերպած հայերի ցեղասպանության համար հայերից ներողություն խնդրելու թուրք մտավորականների ակցիայի, մի խումբ սփյուռքահայեր որոշել են ներողություն խնդրել թուրքերից: Արմեն Կաքավյանը եւ նրա համախոհները առաջարկում են ստորագրել «Ներողություն եմ խնդրում հայկական ջոկատների իրականացրած սպանությունների եւ ԱՍԱԼԱ-ի գործողությունների համար, վշտակցում այդ ցավերը տեսած անմեղ օսմանցիներին եւ թուրքերին» տեքստի տակ: Ստորագրահավաքը կսկսվի փետրվարի 9-10-ից, դրա համար կբացվի հատուկ կայք:

Ես կհասկանայի սփյուռքահայ մտավորականներին, եթե նրանք իրենց թուրք գործընկերներին շնորհակալություն հայտնեին, երախտագիտության խոսքեր ասեին, հայտարարեին, որ շոյված են, զգացված են: Բայց ես չեմ հասկանում, թե ինչու պետք է ես ներողություն խնդրեմ մի բանի համար, որ չեմ արել:

Թուրքիան երբեք չի թաքցրել եւ դեռ հպարտացել է, որ Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդ է: Եվրոպա ձգտող Թուրքիայի պետական օրհներգում երգվում է, որ Եվրոպան մեղմ ասած, ոչ բարեկամ մի բան է: Թուրքիան բազմաշերտ պետություն է եւ այդ շերտերի մեծ մասը իրենց բնույթով եւ էությամբ օսմանյան կայսրության բաղկացուցիչներ են: Այս ամենը ինձանից լավ ու ինձանից առաջ գիտեին թուրք մտավորականները ու այս ամենը նկատի ունենալով էլ նրանք ներողություն են խնդրում իրենց պապերի մեղքերի համար: Հայերի ցեղասպանությունը կազմակերպել է Օսմանյան կայսրություն պետությունը եւ նրա իրավահաջորդ Թուրքիա պետությունը պետք է պատասխան տա:

Մեր պարագայում նման բան չկա: Իհարկե եղել են թուրք զինվորականների, թուրք դիվանագետների սպանություններ իրականացրած հայկական ջոկատներ: Իհարկե եղել է Հայաստանի ազատագրման հայ գաղտնի բանակ՝ ԱՍԱԼԱ: Եղել է Սողոմոն Թեհլերյան: Բայց ոչ խորհրդային Հայաստանը, ոչ այսօրվա Հայաստանը պետական մակարդակով եւ ազգային թշնամանքից կուրացած չեն կազմակերպել Թուրքիայի որեւէ քաղաքացու սպանություն: Սա է հայերի զանգավածային սպանությունների՝ ցեղասպանության եւ թուրք առանձին գործիչների սպանությունների միակ բայց աներեւակայելի կարեւոր ու էական տարբերությունը:

Ես պատրաստ եմ ներողություն խնդրել եթե մեկին ակամա ցավ եմ պատճառել, անկախ այդ մեկի ազգությունից: Այս Հայաստանը իմ պետությունն է եւ եթե իմ պետությունը Երեւանի կենտրոնում մարտի մեկ է կազմակերպում եւ տաս մարդ է սպանվում, ապա ես ամեն զոհի ընտանիքից հազար անգամ ներողություն եմ խնդրում, որ չեմ կարողացել ավելի լավ պետություն ունենալ: Բայց ոչ ոք չպետք է թուրք առանձին գործիչների սպանությունների համար ներողություն խնդրի: Մենք չենք սկսել սպանությունները:

Սողոմոն Թելհերյանը հազարավոր մարդկանց կյանք խլած մեկին է սպանել: Ես չեմ կարող ներողություն խնդրել չարածի համար: Մենք չպետք է ներողություն խնդրենք: Մենք պետք է ներենք եւ վերջ:

Փետրվարի 19 մարտի մեկ տասնօրյա զարգացումներից անցել է գրեթե 365 օր: Պաշտոնապես տաս մարդկային կյանք արժեցած նախագահական 5 տարիներից առաջինը Սերժ Սարգսյանը գլորեց: Դեռ բանտերում են տասյակ մարդիկ, որ բարեբախտաբար չեն զոհվել, բայց դժբախտաբար` առանձնապես մի լավ օրի չեն: Ու հիմա գրեթե ամեն օր տարբեր մարդիկ, վերջինը` կոմունիստ Յուրա Մանուկյանը, այս տասնյակներին խնդրում-հորդորում է Սերժ Սարգսյանից ներում խնդրել, աղերսել, ներվել ու տուն գնալ:
Այս մեղավոր հողագնդի խելոքներից մեկը ասել է. «Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում, բայց ինչ-որ տեղ, ինչ-որ բան սխալ է»: Ես էլ ոչ մեկին չեմ մեղադրում, բայց տեսնում եմ, որ ինչ-որ բան սխալ է:
Սխալ է, երբ բոլորը ազատազրկվածներին են խնդրում ներում խնդրել, բայց ոչ ոք չի էլ փորձում ներողին` Սերժ Սարգսյանին խնդրել ներում շնորհել: Կամ եթե այդ մարդիկ ներման արժանի են, էլ ի՞նչ խնդրանք, հարկ է ներել: Եթե ներման արժանի չեն` ներման խնդրանքը՞ պիտի հարց լուծի:
Եվրոպան չի խնդրում, եվրոպան դիվանագիտական բառապաշարով, սակայն պահանջում է կատարել այն ամենը, ինչը կատարել խոստացել ենք, երբ Եվրոպային մենք ենք խնդրել մեզ ընդունել: Եվրոպան պահանջում է իշխանություններից, այդ թվում` Սերժ Սարգսյանից: Սերժ Սարգսյանը ու իշխանությունները Եվրոպային դիվանագիտական բառապաշարով, սակայն խնդրում են էլի սպասել, էլի ժամանակ տալ: Սերժ Սարգսյանի եւ իշխանությունների որոշ ներկայացուցիչներ, Եվրոպայից դեռ շատ հեռու Հայաստանում Եվրոպային հաթաթա են տալիս, ոչ խնդրում, ոչ պահանջում, այլ ավելի շատ սպառնում, թե Արեւելք կթեքվենք: Ավելի ճիշտ` Հյուսիս-Արեւելք:
Այսքանից հետո Սերժ Սարգսյանի հետ կոալիցիա կազմած ՀՅԴ ներկայացուցիչը հայտարարում է, թե հիմա դատարանները ավելի կաշկանդաված են, քան երբ նախագահ էր Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը: Սա առաջին հերթին նշանակում է, որ դատարանները, այնուհանդերձ կաշկանդված են: Սա այն Հայաստանում, որ վերջին տասը տարին իշխանության կրող, հետեւաբար` խնդիրների եւ բացերի ու թերությունների համար պատասխանատու է նաեւ ՀՅԴ-ն: Սա խոստովանական ցուցմունք է: Սա հերթական անգամ ապացուցում է, որ ՀՅԴ-ն ինչպես ոչ ոք եւ արդեն տասը տարի, կարողանում է եւ հաճույք ստանալ եւ կույս մնալ:
Հենց այս ամենի արանքում է, որ ՀՅԴ-ն փոխում է իր երեք նախարարներին, որովհետեւ նրանցից մեկը մեծ յուրացումների մեջ կարող էր մեղադրվել եւ կանգնել արդարադատության առաջ: Բայց չի մեղադրվում ու ոչ մի տեղ էլ չի կանգնելու, որովհետեւ նա աներոդին է ՀՀ արդարադատության նախարարի, ով նախկինում ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալն էր ու երբ դարձավ նախարար հենց նրա եղբորորդին հայտնվեց գլխավոր դատախազի տեղակալի աթոռին: Իսկ օրինակ Սասուն Միքայելյանը պետք է ներում խնդրի, որ Սերժ Սարգսյանի` պաշտոնապես տաս մարդկային կյանք արժեցած նախագահական 5 տարիներից առաջինի վերջում ազատության մեջ հայտնվի: Եվ հենց այսպես է դրվածքը, եւ հենց այդ դրվածքն է պատճառը, որ մեր դատարանները համառորեն կաշկանդված են մնում:
«Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում, բայց ինչ-որ տեղ, ինչ-որ բան սխալ է»:

Ադրբեջանցի հաքերները նորից սկսել են հարձակումները՝ Բաքվի ջարդերի դիմաց ջարդերի տարելիցն է։ Այնպես որ զգույշ եղեք։

Մամուլով ամբողջ օրը տնտնգում են, թե վարչապետին ուրորայա հանելու են։ Տեղն էլ բերելու են էլ Ռոբերտին, էլ Գագիկին։ Մյուներն էլ հերքում են։ Բայց այս ամենում մի բանն է շատ տարօրինակ։ Որ տնտեսական տեսանկյունից գրեթե ոչ ոք չի դիտարկում հարցը։ Նենց տպավորություն ա, ոնց որ վարչապետը՝ դա միայն տեղաբաշխում ա եւ կառավարական մեքենա գոլդ համարներով։ Տեսնես երբ ա էս երկրում տնտեսական եւ իրավական մտածողություն լինելու, քաղաքականի տեղը՞։

Այսօր միանգամից երկու զեկույց ձեռս ընկավ։ Սա խայտառակ զեկույցն է Freedom House–ից նվեր։ Գոնե սփոփում է այն, որ Լեռնային Ղարաբաղը ամենազատն է Աբխազիայի ու Վրաստանի հետ ողջ Հարավային Կովկասում։

Իսկ այ տնտեսականով մենք շատ ավելի լավ համբավ ունենք՝ 31 տեղն ենք։