Այսօր միանգամից երկու զեկույց ձեռս ընկավ։ Սա խայտառակ զեկույցն է Freedom House–ից նվեր։ Գոնե սփոփում է այն, որ Լեռնային Ղարաբաղը ամենազատն է Աբխազիայի ու Վրաստանի հետ ողջ Հարավային Կովկասում։

Իսկ այ տնտեսականով մենք շատ ավելի լավ համբավ ունենք՝ 31 տեղն ենք։

Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանը «Ազատություն» ռադիոկայանին հայտնեց, որ նախագահական ընտրությունների եւ հետընտրական իրադարձությունների վերաբերյալ արտահերթ զեկույցում իր բարձրացրած հարցերին մինչ օրս պատասխան չի եղել:

Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ Օմբուդսմենը իսկապես Եւրոպայի համար է գրում իր զեկույցները եւ այստեղ ոչ մեկին չի հետաքրքրում։

Արդեն հինգերորդ տարին անընդմեջ հայաստանյան մամուլը Freedom House կազմակերպությունը գնահատում է “ոչ ազատ”: Պարզ է, որ Հայաստանում ապրողի համար պարտադիր չէ կարդալ զանազան զեկույցներ, որպիսի տեղյակ լինել ներկա իրավիճակից։ Մյուս կողմից, Freedom House-ը խիստ քաղաքականացված կառույց է, որը դժվար է անվանել անկողմնակալ, ինչը կարելի է նկատել նույնիսկ ուսումնասիրելով կազմակերպության հոգաբարձուների խորհրդի փոփոխվող անդամների ցուցակը։ Հետաքրքիր է, որ վերջապես կազմակերպությունը որոշեց վերջապես ուշադրություն դարձնել իրավիճակին Միացյալ Նահանգներում։ Սա բավականին լուրջ առաջընթաց է Freedom House–ի համար, եւ կազմակերպությունը կարելի է արդեն անվանել “մասնակի ազատ"։

Օմբուդսմենը ելույթ եկավ արտահերթ զեկույցով։ Բավականին հետաքրքիր փաստաթուղթ է, քանի որ վերջին զարգացումները դիտարկվում են ոչ միայն քաղաքական կամ իրավական տեսանկյունից, այլ նաեւ փորձ է արվում տալ մշակութաբանական եւ միգուցե՝ փիլիսոփայական գնահատականներ։ Այնպես որ, վայելեք, բեռնավորեք։

“Հետքը” ներկայացրել է “Թեկնածուների ունեցվածքը պաշտոնական տվյալներով” նյութը։ Որը մեծ տախիծ է առաջացրել մի խումբ բլոգգերների մոտ։ Իսկ Հովուլիկի մոտ նույնիսկ “մի քանի կոպեկ փող” տալու ցանկություն է առաջացել։

Freedom House ներկայացրել է իր հերթական ազատությունների համաշխարհային վարկանիշը։ Իհարկե, դժվար է հավատալ, որ այն քաղաքականացված չէ եւ օբյեկտիվ է։ Մենք ինքներս էլ մոտավորապես պատկերացնում ենք, թե որքանով ենք ազատ եւ անազատ։

Սակայն հետաքրքիր է համեմատություններ անել, հատկապես մեր հարեւան երկրների հետ: Եւ ինչով է հետաքրքիր այս զեկույցը, որ Freedom House ներառում է վերջին տարիներին նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետությունը, որը ակնհայտորեն ավելի ազատ երկիր է, քան Ադրբեջանը, որը հավակնություններ ունի Ղարաբաղի հանդեպ։

Մենք բոլորս էլ շատ ենք սիրում զանազան զեկույցներ՝ երկների, ոլորտների եւ այլնի մասին։ Հատկապես, եթե այնտեղ շատ թվեր կան եւ գրաֆիկներ։

Սակայն այսօր աչքովս ընկավ մի հատված UNESCO-յի զեկույցից, որից բխում է, որ Հայաստանում կան 599 կինոթաթրոններ։ Եւ Հայաստանը գրավում է աշխարհում 19–րդ տեղը։ Մի գուցե, փորփագետները հաշվել են նույնիսկ հին, սովետից մնացած պանսիոնատներում կնքած սպիտակեղենի վրա ֆիլմեր ցուցադրող նկուղները։ Սակայն, ինչ՞ու է այդ դեպքում հարեւան Ադրբեջանում ընդամենը 222, իսկ Մոլդովայում՝ 49 կինոթաթրոն։

Այսօրվանից որոշել եմ շատ զգուշավոր վերաբերվել բոլոր զեկույցներին։

Գաղտնիք չէ, որ հեռուստակայանները լծվել են ընտրապայքարին։ “ԹԻՄ” հետազոտությունների կենտրոնը անց է կացրել միջանկյալ ոլորտի դիտարկում։

Ստորեւ բերենք հետազոտությունից մի քանի հատված.

Հատկապես մտահոգություն է առաջացնում այն հանգամանքը, որ ԶԼՄ-ների առավել շատ ուշադրությունը գրաված երկու թեկնածուների «բեւեռային» լուսաբանումը ամբողջությամբ բնորոշ է Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության առաջին ալիքին (Հ1) եւ Հայաստանի հանրային ռադիոյին (ՀՌ ): Մասնավորապես, վերջինը, որ նախորդ ընտրությունների (2003-ին եւ 2007-ի ) լուսաբանման դիտարկումների արդյունքներով նշվում էր իբրեւ առավել հավասարակաշիռ ԶԼՄ, այս անգամ անկողմնակալությամբ աչքի չի ընկնում: ՀՌ-ի նոյեմբերյան եթերում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի 105 հիշատակումներից 82-ը բացասական էր եւ ոչ մի դրական, իսկ Սերժ Սարգսյանի 110 հիշատակումներից 21-ը դրական էր եւ ոչ մի բացասական: Հետաքրքիր է նշել, որ ՀՌ-ի աշխատանքի նման կերպափոխումը ժամանակային առումով համընկավ նրա ղեկավարության` «Ազատություն» ռադիոկայանի հայկական ծառայության հաղորդումները հեռարձակելուց հրաժարվելու հետ:

Չորս հեռուստաալիքներում հետազոտվող քաղաքական գործիչներից եւս մեկը (վարչապետ Սերժ Սարգսյան ), բարձր տոկոսներ է ստացել. «Արմենիայում»` 76,9% (19 քաղաքական գործիչներին հատկացված ողջ եթերաժամանակի ), «Շանթում»` 48,9%, Հ1-ում` 47,2% եւ Հ2-ում` 40,8%: Այս եւ մյուս բոլոր ալիքներում, բացի ՙԵրկիր մեդիայից՚, վարչապետի դրական հիշատակումների քանակը նշանակալիորեն գերազանցել է բացասականներին. Հ1-ում` համապատասխանաբար` 26 եւ 2, «ԱԼՄ»-ում` 17 եւ 2, «Արմենիայում»` 11 եւ 0, Հ2-ում` 26 եւ 1, «Կենտրոնում»` 41 եւ 1, «Շանթում»` 16 եւ 2, Հանրային ռադիոյում` 21 եւ 0: Այս ցուցանիշները վկայում են, որ նշված հեռարձակվող ԶԼՄ-ները խիստ հազվադեպ են ներկայացնում կառավարող կոալիցիայից նախագահի թեկնածուի հասցեին քննադատական կարծիքներ, ընդդիմադիր քաղաքական եւ այլ հասարակական գործիչների դիտողություններ:

Ինչպես եւ հոկտեմբերին, նոյեմբերին եւս դիտարկման առարկա հանդիսացած 8 ալիքներից հետազոտվող քաղաքական գործիչներին ամենաքիչ ուշադրության է արժանացրել «Արմենիան» (ավելի քան 14 անգամ քիչ եթերաժամանակ, քան ՙԱԼՄ՚-ն եւ մոտ 10 անգամ քիչ քան «Կենտրոնը»): Ընդ որում, «Արմենիայում» հետազոտվող քաղաքական գործիչներին հատկացված 114-ից քիչ ավելի րոպեից 88-ը բաժին է ընկել Սերժ Սարգսյանին, այն դեպքում, երբ մնացած 18-ին բաժին է հասել միջին հաշվով մեկուկեսական րոպեից էլ քիչ: